Make your own free website on Tripod.com
 


GURBET DİYALOĞU

Azizbek SULEYMANOV
Nurlanbek AKBARAOV

 

Aziz: Ben Türkiye’ye gelince çok şeyin farkına vardım. Örnek verecek olursam, Kırgızistan’dayken o üç teliyle yürek sızlatan komuz benim için sıradan bir çalgıydı. Başımdaki kalpak ile elimdeki kamçı sıradan bir giysiydi ya da dünyaca ünlü yazarımız Cengiz Aytmatov sıradan bir yazar, gururumuz olan Manas Destanı benim için sıradan bir şiir gibiydi. Hele şu kımızımız var ya o bu günlerde sadece bir içecek değil birkaç hastalığın ilacı haline gelmiştir. Bunların hepsinin bir Kırgız için ne kadar gurur duyucu olduğunu kelimelerle anlatmak çok zor. Eminim ki aynı duyguları sen de taşıyorsundur Nurlan?

Nurlan: Evet, insan bir şeyin değerinin ondan ayrılınca anlıyormuş. Ben de aynı duyguları taşıyorum. Birlikte olduğum zaman bilmezdim ailemin kıymetini, ancak şimdi önemini kavramış olmalıyım ki özlemimden şafak sayıyorum. (Manas ile ilgili metin var.) Doğrusunu söyleyecek olursam senin de belirttiğin ünlü yazarımız Cengiz Aytmatov’ un çoğu eserlerini burada okudum. Eserleri 165 değişik diller çevrilen Aytmotov’ un eserlerinin Türkiye’de okullarda edebiyat müfredatında yer alması ne kadar sevindirici. Fark ettiysen Aytmatov’ un eserlerinin çoğunluğu 2. Dünya Savaşı hakkında getirdikleri ve götürdükleri, dert , acı, sefalet ve yine kültürünü yaşayan Kırgız Halıcı. Büyüklerimizin 70 senelik baskı altında yaşamasına rağmen kültürümüzü aynen koruyup bize aktarması büyük bir başarıdır.

Aziz: Sovyetler deyince biz Kırgızların o dönemden kaybettiklerimizin yanında bazı kazandıklarımızda vardır. bu konuyla ilgili yazarımız Aytmatov şöyle diyor:” Rus faktörü, o dönemde kaybettiklerimizle birlikte bazı şeyleri kazandırdı da. Çünkü orada dünya ve Avrupa uygarlığının kayda değer faktörlerini almış olduk. O olamasaydı yani çağdaş dünya şartlarından habersiz kalsaydık, Sovyetlerin dağılmasından sonra elde ettiğimiz bağımsızlığa gerektiği gibi sahip çıkamazdık.” Birde göze çarpan kazançlarımızdan biri de halkımızın eğitim seviyesi yüksek olması. Çünkü bildiğin gibi Sovyetler döneminde eğitim zorunluydu ve her şey devlet tarafından karşılanıyordu. Bu bağlamda devletin gelişip büyümesinde kuşkusuz eğitim birinci sıralardadır, dersem yanlış olmaz.

Nurlan: Evet, “ Bir günlüğünü düşünüyorsan şarap iç, bir ay sonrasını düşünüyorsan evlen, bir yıl sonrasını düşünüyorsan tohum ek, yok eğer yüzyıl sonrasını düşünüyorsan insanları eğit.” Kırgızistan Türk Cumhuriyetleri arasında birinci olarak bağımsızlığını ilan etti. İnsan hakları, Serbest Piyasa, ekonomi ve Demokrasi alanlarında çok önemli adımlar attı. İlk Cumhurbaşkanımız Aksar Akayev eğitime ağırlık vermiş olmalı ki yüksek okul, mesleki lise ve özellikle devlet üniversiteleri yanında özel üniversitelerin hizmete geçmesi 5 milyonluk Kırgızistan için dikkate alınması gereken önemli gelişmelerdir. Ayrıca Türk “ Sebat” eğitim kurumunun çatısı altında eğitim veren Türk liselerinin eğitim kalitesini belirmek gerekir ki son zamanlarda başvuru sayısının artışı buna işaret etmektedir.

Aziz: Tabi böylece ikili anlaşmalar sonucunda iki devletin eğitim alanında birbirine katkıda bulunması gelecek adına sevindirici bir şeydir. Ama Kırgızistan tarafından verilen diplomanın Türkiye’de, Türkiye tarafından verilen diplomanın Kırgızistan’da kabul edilmesinde bazı aksaklıklar çıkmaktadır. Bunların da en kısa zamanda çözüleceğine inanıyorum. Özellikle başarılarıyla üst sırada yer alan Türk Emniyet Teşkilatının göz bebeği olan Polis Akademisi mezunu Kırgız öğrencilerinin Kırgızistan’a yapacakları hizmet konusunda hiç şüphe edilmemeli.

Nurlan: Şimdi Kırgızistan deyince aklıma bir fıkra geldi. İstersen onu anlatayım: İşte Dünyanın en seçkin profesörleri “Dünyanın en akıllı bilgisayarını üretmek” üzere bir araya gelmişler. Belli bir süre geçtikten sonra bilgisayarı da üretmişler ve test amacıyla soru sormuşlar: 2050 senesinde dünyaya kim hakim olacak? Diye soru sormuşlar, bilgisayarın cevabı da Kırgızistan olmuş. Herkes şaşkın şaşkın birbirine bakıyorlar ve burada bir yanlışlık olduğunu düşünerek aynı soru birkaç diye cevap vermiş. Sonunda peki neden Kırgızistan sorusuna cevap olarak şunları söylemiş: 2050 senesinde diğer devletler gelişecekler ve herkes uzaya uçaca ve yerde de sadece Kırgızlar kalacaklar diye cevap vermiş.

Nurlan: Şimdi Kırgızistan deyince aklıma bir fıkra geldi. İstersen onu anlatayım: İşte Dünyanın en seçkin profesörleri “Dünyanın en akıllı bilgisayarını üretmek” üzere bir araya gelmişler. Belli bir süre geçtikten sonra bilgisayarı da üretmişler ve test amacıyla soru sormuşlar: 2050 senesinde dünyaya kim hakim olacak? Diye soru sormuşlar, bilgisayarın cevabı da Kırgızistan olmuş. Herkes şaşkın şaşkın birbirine bakıyorlar ve burada bir yanlışlık olduğunu düşünerek aynı soru birkaç diye cevap vermiş. Sonunda peki neden Kırgızistan sorusuna cevap olarak şunları söylemiş: 2050 senesinde diğer devletler gelişecekler ve herkes uzaya uçaca ve yerde de sadece Kırgızlar kalacaklar diye cevap vermiş.

Aziz: Fıkran güzelmiş. Belki de dünyayı terk etmemesinin diğer sebebi de, biz Kırgız Türklerinin bildiği gibi 2200 senelik bir geçmişi vardır, dolayısıyla toprağa karşı olan aidiyet duygusundan kaynaklanmış olabilir. Sence bizim de uzaya uçabilmemiz için ilerde neler yapmalıyız?

Nurlan: Kırgızistan Türk Cumhuriyetleri arasında ilk olarak bağımsızlığını ilan etti ve ilk tanıyan ülke de Türkiye olmuştur. Şu an alanlarında hızlı gelişme sergilemektedir. Diplomatik ilişkilerde bulunan diğer ülkelerin tecrübelerinden yararlanmalı ve onların düştüğü hatalara düşmemelidir. Herkes üzerine düşen görevi hakkıyla yerine getirmelidir. “Bir milletlin efendisi o millete en çok hizmet edendir.” Kim efendi olmak istemez ki? Efendilik bu şekilde benimsediği sürece Kırgızistan’ın da uzaya uçması haktır.

Aziz: Tabi bir de rejimin hızla değişmesiyle birlikte ayakta durmakta biraz zorlandık. Konfüçyüs’ün dediği gibi “ en büyük başarı hiç düşmemek değil, her düşüş sonunda kalkıp yola devam edebilmektir.” Bence biz bunu başardık. Ulu Önder Atatürk’ ün de dediği köprüyü biz kurmalıyız ve onun temelini de burada omuz omuza çalışarak atabiliriz. Şunun da belirtmek gerekir ki bugüne kadar birlik, dayanışma ve kaynaşma adına Akademi’ de Avrasya Topluluğu bugüne kadar çok şey yaptılar ve bundan sonra da devam ettireceklerinden emin olabiliriz.

Dipnot: 1 Cengiz Aytmatov “Şafak Sancısı”

2 Çin Atasözü

3 M. Kemal Atatürk

BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?

İlk Kırgız Devletinin M.Ö

2. yy.da kurulduğunu

Yuananların “Herkis”, “Herqis”, Araplar ve Farsların “Kerqis” , “Hırgis”, “Hırhır”, Çinlerin “Gyan-qun”, “Gequn”, “Tsiqu”, “Kiqu” olarak adlandırdıkların hepsinin bugünkü Kırgızların olduğunu

Çin kaynaklarında “Yenisey Kırgızların sarı saçlı, yeşil gözlü” Arap seyyah İdris”in eserlerinde ise “Slavlarla kaynaşan Kırgızların tenleri beyaz, saçları kırmızı olduğunu”

Çin” de Manas Pınarı, Japonya”da Semetey şehri, Manasyu adlı destan, Latin Amerika”sında ve İspanya”da Manas Şehirleri, Özgende Manas Kazıktaşı, Kazakistan” da Manas Yaylası, Kore”de Manas Zirvesi, Kırım”da Manas Boğazı, Macaristan”da Manas Köyü bulunduğunu,

Kırgızların 5-7. asırlar arasında “Orhan Enisey”

7-10. asırlar arası “Uygur”

10-20. asırlar arası “Arap” yazılarını kullandıklarını

Kırgızistan”ın 2003 senesinde “Akgüvercin” adında Planör Charter (mini) uçak ürettiğini Issık Gölünün dünyada ikinci büyük göl olduğunu Bişkek”in SSCB zamanında Kiev”den sonra ikinci yeşil kent olduğunu Manas Destanına 195 senesinde 1000 yıl, Oş ilinde 2002 senesinde 3000 yıl olduğunu Van ve Konya illerinde 1917”den bu yana Kırgızların yaşadığını Nüfus sayımından sonra 5 milyonuncu olarak doğan çocuğun ismini Cumhurbaşkanımız Akayev ülkemizde ve tüm dünyada barış sağlaması dileğiyle Tınçtık diye isimlendirdiğini biliyor muydunuz?

Dipnot:

Kırgızistan”da bir ilçe Kaynak: Aytmatov ve Şahanov “Türklerin Tarihi” Çetiqen Dergisi

Milletimizin örf ve adetlerini, kahramanlık, zafer ve başarılarını dile getiren, dünya uluslarının tespit edilmiş en büyük destanımız olan Manas ile kim övünmez ki. 400.000 mısralıktır. 19000 mısrası 85 yılında yayınlanmış. Sovyet devriminden sonra (1917-1924) 400.000 mısrayı bulan metni tespit edilmiştir.

   

 

İÇİNDEKİLER

 

 

 

 


Copyright © 2004 Avrasya Toplulugu. All right reserved.
Designed By Vazha Devadze