Make your own free website on Tripod.com
 


DÖNENCE 3

Gürcistan, çok eski ve çok gelismis bir müzik kültürüne sahiptir. Gürcü halkinin müzik
konusundaki yetenekleri herkes tarafindan bilinmektedir. Bunun en iyi örnegi yetkin müzik
folkloru ve onun bir kolu olan çok sesli halk müzigidir. Bununla ilgili olarak, akademisyen
B.Asapiece söyle demistir: “Gürcü halkinin müzik dehasi insana daglari deldirtir ve onu
saskina çevirir.”Yüzlerce gelisme sürecinde Gürcü halki genis bir halk müzigi
potansiyel ( milli oldugu kadar ruhani de) müzik kültürünü olusturdu. Birçok tarihi ve edebi
kaynaga dayanarak (12-13.yüzyillarda) müzik sanatinin altin çagina ulastigini iddia
edebiliriz. Bunu için,müzik kültürü konusundaki mükemmel eser Mihael MODREKILI’nin.
dini müziklerden olusan dergisi Iyodgarörnegi yeterlidir (978-988). Müzik pratikleri,
müzik enstrümanlarinin çesitleri ve termonolojilerin üstün panoramasi eski Gürcistan’in gerçek ansiklopedisi Sota Rustaveli’nin Kaplan Postlu Kahraman’inda açilanmistir. Ancak Gürcistan’in kötü talihi sonucu kendi profesyonel müzigini gelistirme olanagi 19.yüzyil sonlarina dogru dogdu.
Yeni Gürcü kompozitör okulu kuruldu. Ancak 20.yüzyil ilk çeyreginde milli klasik müzik eserleri olustu.Yeni Gürcü profesyonyel müzignin gelismesinde Gürcü kompozitörler için bitmeyen bir kaynak olan halk yapitlarinin çok önemli bir yeri vardir. Folklör malzemelerini kullanma prensipleri ve cografyasi degisiyordu, müzik stili genisliyordu, ancak sikica belirlenmis milli ruh herzaman vardi ve bugünde Gürcü kompozitörlerin müzigini yansitan temel özellik ve orjinalligin temel faktörü olarak varligini sürdürmektedir.
Milli (halk ve profesyonel) yapitlarin yanisira, Gürcü müziginin enternasyonel iliskilerinin de çok büyük önemi vardi. Ilk olarak, Rus klasik mirasindan baslayip taninmis Sovyet Rus kompozitörlerin eserlerine varana kadar Rus müzik kültürüyle
Iliskilerden dogan yapitlardan söz edilmelidir. Kendi gelisme sürecinde Gürcü müzigi,
yabanci klasik ve modern müzik yapitlariyla zenginlesiyordu. Gürcü müziginin sanatsal idealleri intonasyonel stilistik sözlügü genisilyordu. Müzik faaliyetlerin her dalinda, Gürcü kompozitörler, taninmis örnekler olusturdular. Gürcü müzigi uzun zamandir Sovyet arenasina girmistir. Son yillarda uluslararasialanda da dikkat çekmeye baslamistir. Gürcü müzigi. Gürcü kompozitörler, müzik guruplari ve icracilar tarafindan, genis alanlara yayilmakta, bugün hakli olarak bagimsiz ve gelismis ünvanini almaktadir. Eger, toplumsal ve bilimsel önem tasiyan Gürcü müzigi tarihi yazilirsa yukarida söylenenler daha iyi anlasilir; gelismenin baslica etaplari açiklanmis olur. “Sadece Gürcü Müzigi Tarihi” ve “Gürcü Müzigi Edebiyati” konularinin 40 yildir Tbilisi Devlet Konservatuvari’nda ve ülkenin müzik okullarinda okutuldugu dikkate alinirsa, bugüne kadar bu konularda ders kitaplarimizin olmamasi, butür çalismalarin yapilmasi gerekliligi konusunda pratikte bir mecburiyetin ve aktüel önemin
dahada arttigini gösterir. Gürcü Müzigi Tarihi’nin I.cildi, bu boslugu doldurmak için yapilan bir deneydir. Bu kitap eski Gürcü müzigini kapsamaktadir.Bizim klasik mirasimiz yeni Gürcü profesyonel müzigin temelini olusturan Z. Piliasvili ve onun izindeki taninmis isimler M. Balancivadze, D. Arakasvili, N.Sulhanisvili ve V. Dolidze’nin çalismalarina II.ciltte ve 1920-1980’li yillarin Gürcü müzigi eserlerine ve müzikal yasamin baslica faktörlerine de III.ciltte yer verecegiz. 1901 yilinda Tbilisi’de I. Karagareteli’nin eseri Gürcü Müzigi basildi.
Ama Gürcü (halk) müziginin öz dogasini ilk arastiran ve belgeleyen D. Arakasvili’ydi. D.Arakasvili 1925 yilinda basilan brösürdeki “Gürcü Müzigi” adli yazisinda gelecegi görürcesine yaziyordu.: “Yüzyillarin derinliklerinden bizler ufuklara ciktik ve oradan inmeyecegimize dair ümüdimiz olmalidir.” D.Arakasvili, “Gürcü müziginin tarihi gelismesini ve zamanin modern Gürcü kompozitörlerinin kisa özelliklerini açiklamisti.Büyük Ivane Cavahisvili kendi taninmis kitabi Gürcü Müziginin Tarihinin Temel Konulari’nda, (Tbilisi,1938) Gürcü çok sesliliginin genetik problemlerini, halk vokal ve enstrumantal müzigi
konularini, Gürcü tarihi ve edebi kaynaklarinda belirtilen müzikal termonolojinin temeli temelini açikladi.Eski Gürcü müzik kültürü tarihi konularinda G. Chikvadze , P. Ingorokva,
V. Gvaharia, M.Iasvili,O. Cicavadze , I. Bahtadze’nin önemli çalismalari vardir.Yeni Gürcü müzigi (20.yüzyil) tarihine gelince, bu konuda temel rolü, Tbilisi Devlet Konservatuvari, müzik tarihi kürsüsü kurucusu (1937) Prof.L. Donadze’nin bilimsel çalismalar yaptigi Gürcü müzigi tarihi konusu oynamistir. Donadze, bu dersi1947 yilinda bir konservatuvarda
kutuyordu ve bu konservatuvar birkaç nesil Gürcü müzigi uzmani yetistirmistir. Ganatleba adli yayin organi 1975 yilinda, bu konunun bir bölümü olan “Sovyet Gürcü Müzigi Tarihi” denemesini (1921-1945) yayimladi.L. Donadze’nin monografisinde Gürcü müziginin baslica problemlerine isik tutulmustur. Tbilisi Devlet Konservatuvari müzik tarihi kürsüsünde Gürcü müziginin her seyi tez olarak islendi,birçok Gürcü kompozitörle ilgili monpografiler yazildi. (Yazarlar: P. Hucua, A. Begicanov, A. Tsuukidze, T. Hurosvili, T. Kvirikadze, E. Dzidzadze,
E. Balancivadze, K. Lordkipanadze, G. Orconikidze, M. Iasvili, M. Hvitisiasvili).Bircok yüzyila dayanan ve zengin Gürcü müzigi kültürünün,sistematiklesmesi ve genellesmesinin ilk ciddi deneyimi müzik tarihi kürsüsünün gücüyle hazirlanan büyük kitap Gürcü Müzigi kültürüdür (19567). Bu kitap uzun yillar ders kitabi olarak okutuldu ve bugun de önemini kaybetmemistir. Bu temel çalismada 1957 yilina kadar var olan Gürcü müzigi tarihine (genellikle tarihi-monografik prensipler temelinde), Gürcü halk sarkilari ve danslarina yer verilmistir.Yazarlar kollektifi (L.Donadze, G. Toradze, A. Tsulukidze), Moskova’da 1970-74 yillarinda yayinlanan SSCB Halk Müzigi Tarihi’nin “Gürcü Müzigi” bölümünü yazarlarken önemli çalismalar yapmislardir. Buarda, 1921-1967 yillarinin Gürcü müzigi kültür tarihi topoluca yeterince açiklanmistir.
Kitapta Gürcü müziginin geçirdigi tüm evreler ve baslica etaplar, genel yaratici ideleri gösterilmistir. Tüm degerli eserler belirtilmistir. Bu yayin organinin ek ciltleri için G.Orconikidze 1967-1977 yillari arasi Gürcü müzigi hakkinda denemeler hazirlamistir ve bunlari Yokus Yolun problemleri(1979) adli kitabinda toplamistir. Bu kitapta modern Gürcü müziginin aktüel problemleri ile ilgili yazilar yer almaktadir.
A.T.Sulukidze’nin Sovyet Gürcü Müzigi (Tblisi, 1971) adli kitabi dikkat çekmektedir. Bu kitapta Gürcü müziginin yarim yüzyillik degismesi açiklanmaktadir.G. Chikvadze’nin Sovyet Gürcistan’inin Kompozitörleri (1956) ve A.Msvelidze’nin Gürcistanda Müzik Egitimi (1976) adli kitaplarida önemlidir. Ayrica Gürcü müzigi ve Gürcü müzigi kompozitörleri hakkinda SSCB halk müzigi ve müzik tarihi ders kitaplarinda, yazilari, deneme arastirmaklari bulunan Sovyet Rus müzik bilginleri V. Beliaeva, S. Ganzburg ve E. Bokscanin’den de söz
etmek gerekir.Gürcü müziginin önemli eserlerinden bazilari sadece Tbilisi Devlet onservatuvari kütüphanesinde bulunmaktadir.Gürcü Müzigi Tarihi 1.cildi eski müzik bilginlerinin yaptiklari çalismalarin bir özetidir.
Gürcü Müzigi Tarihiilk olarak konservatuvarmüzik okullari pedagoglari ve ögrencileri içindir. Bu yüzden, egitim için uygun metodla yazilmis olmasina dikkat edilmistir ancak kitabin, konuyla ilgili olanlar disinda da genis okuyucu kitlesi olmasini umuyoruz.Gürcü müzik terminolojisi maalesef henüz bilimsel düzeyde islenmemis ve kesinlesmemistir; ayni konuyu anlatabilmekiçinsik sik degisik sözcükler kullnilmaktadir

 

   

 

İÇİNDEKİLER

 

 

 

 


Copyright © 2004 Avrasya Toplulugu. All right reserved.
Designed By Vazha Devadze